Thông thường vào ngày tết Hàn thực hay còn gọi là ngày bánh trôi bánh chay 3/3 hàng năm, nhà nào cũng có đĩa bánh trôi và bát bánh chay dâng lên cúng tổ tiên. Nhưng ngày tết này có từ bao giờ và bắt nguồn từ đâu thì không phải ai cũng biết.

Tôi vẫn nhớ như in lúc bé, khi sắp đến ngày 3/3, mẹ sẽ chuẩn bị sẵn ít gạo nếp, ngâm qua đêm để sáng sớm mang sang xóm bên thuê người ta xay thành bột. Rồi mẹ lại tất tả tranh thủ nặn bánh để cúng và kịp giờ đi làm… Giờ thì không mấy người còn tự ngâm gạo xay bột nữa vì bột nếp đã được nhào sẵn kèm theo nhân đường, nhân đậu xanh, dừa tươi, vừng trắng rang chín được bán ở các khu chợ khắp Hà Nội từ ngày 1/3 âm lịch cho đến ngày 3/3. Thậm chí bánh trôi, bánh chay được nấu chín sẵn, bán cho người không có thời gian vào bếp mua về cúng ông bà…

Tết Hàn thực có nguồn gốc từ đâu? - Ảnh 0

Hàn thực có nghĩa là “thức ăn lạnh”, ngày tết có từ bao đời nay ở các tỉnh miền Bắc có nguồn gốc gắn với một điển tích ở Trung Quốc. Đời Xuân Thu, vua Tấn Văn Công của nước Tấn, gặp loạn lưu vong ở nước Tề và nước Sở. Giới Tử Thôi là hiền sĩ đi theogiúp vua. Trên đường đi, khi hết lương thực, Giới Tử Thôi đã lén cắt một miếng thịt đùi của mình nấu lên dâng vua.Khi biết chuyện, vua Tấn Văn Công vô cùng cảm kích. Giới Tử Thôi theo phò vua 19 năm trời, trải qua bao gian truân. Sau này khi vua Tấn giành được ngôi báu, trở về làm vua và phong thưởng rất hậu cho những người có công nhưng lại quên mất công lao của Giới Tử Thôi. Ông không oán giận mà đưa mẹ về núi Điền Sơn ở ẩn.Khi vua Tấn Văn Công nhớ ra, sai người đi tìm thì Giới Tử Thôi nhất quyết không chịu về lĩnh thưởng.Tấn Văn Công cho đốt rừng để ép Giới Tử Thôi phải ra nhưng ông nhất định không ra và hai mẹ đều chết cháy.Vua Tấn thương xót đã lập miếu thờ và hạ lệnh kiêng đốt lửa 3 ngày và chỉ ăn đồ ăn nguội đã nấu sẵn để tưởng niệm từ ngày 3-5/3 âm lịch hàng năm. Và ngày tết Hàn thực ở nước ta cũng theo tục lệ ấy nhưng chỉ vào một ngày duy nhất là 3/3.

Tết Hàn thực có lẽ là dịp tết đơn giản nhất trong năm so với tết Nguyên tiêu, tết Trung thu… bởi đồ cúng trong dịp này chỉ có bánh trôi, bánh chay và cũng không phải đều diễn ra ở khắp cả nước. Thực chất cúng bánh trôi bánh chay là ngày lễ ở các tỉnh miền Bắc, vào đúng dịp cuối xuân sắp sang hè. Thế nên ở miền Nam, không thể tìm thấy món bánh này được bán sẵn ngoài chợ hoặc chỉ có những gia đình gốc Bắc mới duy trì thói quen tự làm bánh trôi bánh chay trong ngày này.

Bài và ảnh: Thái Chi

Nguồn: Sống Mới

Chia Sẻ

CLIP HAY

Ad will display in 09 seconds