Liên quan đến cuộc chiến tranh thương mại giữa Hoa Kỳ và Trung Quốc, báo Le Monde nhận định “Chip điện tử, cốt lõi của cuộc thương chiến Mỹ-Trung”. Bắc Kinh cố gắng rút ngắn khoảng cách bằng mọi giá.

Ngày 29/10/2018, bộ Thương Mại Hoa Kỳ thông báo cấm các công ty Mỹ bán sản phẩm và cung cấp dịch vụ cho Fujian Jinhua (Phúc Kiến Tấn Hoa), công ty start-up Trung Quốc chuyên sản xuất thẻ nhớ, bị Micron – một trong những tập đoàn hàng đầu nước Mỹ về chất bán dẫn – tố cáo đã sử dụng tình báo kinh tế. Không còn mua được máy móc và phần mềm của Mỹ, công ty này suýt phá sản nếu không được tỉnh Phúc Kiến đầu tư 134 tỷ đồng.

Sáu tháng trước đó, một tập đoàn lớn hơn cũng gặp phải thảm họa tương tự – ZTE (Trung Hưng Thông Tấn), một trong những tên tuổi hàng đầu Trung Quốc về viễn thông, đã phải ngưng sản xuất, nhưng sau đó được tổng thống Mỹ Donald Trump “khoan hồng”.

Vụ ZTE đã gây chấn động lớn tại Trung Quốc. Đa số các tập đoàn internet như Tencent, Alibaba, Baidu, Hoa Vi, start-up ByteDance sau đó đều loan báo đầu tư vào lĩnh vực chiến lược này, để khỏi lệ thuộc vào thiết bị nhập khẩu của Mỹ. Trường hợp ZTE làm nổi rõ gót chân Achille của công nghiệp Trung Quốc. Mặc dù thống trị về sản phẩm điện tử, từ màn hình phẳng cho đến smartphone, Trung Quốc vẫn lệ thuộc vào các nước phát triển đối với những thiết bị cốt yếu. Việc trừng phạt ZTE bị cộng đồng kỹ sư Trung Quốc coi là “quốc nhục”.

Ngày nay, những con chip điện tử – mảnh silicone nhỏ chứa đầy transistor (linh kiện bán dẫn) – có mặt khắp nơi: Trong điện thoại thông minh, lò vi sóng, các sản phẩm điều khiển từ xa…Trung Quốc là thị trường lớn nhất thế giới, nhưng chỉ tự sản xuất được 16% chip điện tử. Linh kiện bán dẫn là mặt hàng nhập khẩu hàng đầu của Trung Quốc, với 6440 tỷ đồng năm 2017, đứng trên cả dầu lửa.

Cuối tháng 10/2018, khi thăm tỉnh Quảng Đông, trung tâm kỹ nghệ điện tử Trung Quốc, ông Tập Cận Bình đã kêu gọi cố gắng tự lực tự cường vì “công nghệ cao ngày càng khó mua được từ nước ngoài”. Tại Quảng Đông, Gree, nhà sản xuất hàng điện tử đứng đầu thế giới về máy lạnh, đã đầu tư 1 tỷ nhân dân tệ (344 tỷ đồng) để lập một chi nhánh sản xuất chip điện tử.

Ông Paul Triolo, phụ trách địa chính trị công nghệ ở Eurasia Group giải thích: “Sản xuất linh kiện bán dẫn còn khó hơn cả lĩnh vực hàng không-không gian. Đó là các công nghệ hết sức phức tạp. Một công ty Mỹ như Nvidia chằng hạn, có hàng nhiều ngàn kỹ sư được đào tạo chu đáo, nắm được toàn bộ chuỗi sản xuất ra một con chip điện tử. Trung Quốc không có được kinh nghiệm này. Hơn nữa, cần phải có trình độ rất cao. Bắc Kinh cố gắng đuổi theo, nhưng mục tiêu luôn di động, vì công nghệ tiến bộ hết sức nhanh chóng.”

Trung Quốc đi tắt đón đầu bằng cách thâu tóm hoặc ăn cắp công nghệ.

Để rút ngắn khoảng cách, cũng có những con đường tắt. Biện pháp hàng đầu là mua lại doanh nghiệp. Tsinghua Unigroup thuộc đại học Thanh Hoa (Tsinghua) được một quỹ nhà nước hỗ trợ, năm 2015 đã đề nghị mua lại Micron, tên tuổi số một nước Mỹ về thẻ nhớ, với giá 535 tỉ đồng. Ủy ban đầu tư nước ngoài của Hoa Kỳ bác bỏ thẳng thừng : Micron là nhà sản xuất duy nhất chip điện tử cần thiết cho các loại vũ khí hiện đại.

Washington cũng tố cáo Bắc Kinh dùng đến các biện pháp khó có thể thú nhận là gián điệp kinh tế. Tháng 12/2017, Micron đã kiện Fujian Jinhua vì đánh cắp sở hữu trí tuệ, và United Microelectronics Corporation (UMC) của Đài Loan vì đóng vai trò trung gian trong vụ này. Hai kỹ sư của Micron bị UMC chiêu dụ, đã nhảy sang làm cho Fujian Jinhua mang theo cả những tài liệu nội bộ về thẻ nhớ DRAM.

Khi trừng phạt công ty này, bộ Thương Mại Mỹ nêu ra không chỉ nguồn gốc công nghệ, mà cả “mối đe dọa về lâu về dài về các thiết bị thiết yếu cho quốc phòng “. Theo Paul Triolo, Hoa Kỳ đã dấn thêm một bước khi “gắn kết an ninh kinh tế với an ninh quốc gia”.

Mối đe dọa cho phía Mỹ còn từ việc ngày càng có nhiều công ty Trung Quốc lao vào việc chế tạo chip điện tử. Chẳng hạn start-up Rokid, đã dụ dỗ được giám đốc Viện bán dẫn của Samsung tại Trung Quốc sang làm cho mình, bán loại chip Kamino 18 chuyên nhận ra giọng nói, rẻ hơn thị trường đến 30%. Trên thực tế, Trung Quốc không còn muốn là một quốc gia chỉ cung cấp những con thú nhồi bông giá rẻ, mà họ muốn trở thành một quốc gia có nền công nghệ cao.

Theo Robert Malley, chủ tịch nhóm Nghiên Cứu Khủng Hoảng Quốc Tế và cũng là người từng cố vấn cho hai đời cựu tổng thống Hoa Kỳ Clinton và Obama thì năm 2019 là năm đặt ra nhiều thách thức cho Nhà Trắng về mặt đối nội. Trong bối cảnh đó, ông Malley chờ đợi là tổng thống Mỹ sẽ càng có khuynh hướng cứng rắn hơn nữa về mặt đối ngoại. Và đương nhiên tương lai gần sẽ không dễ dàng với Trung Quốc.

Hải Yến (TH)

Xem thêm:

Thể Loại: Thế giới

CLIP HAY

Ad will display in 09 seconds